كوليها در قرارگاههاى كوچكى كه از خيمه‌هائى محقر تشكيل شده است زندگى مىكنند و بنابر مقتضاى فصل مساكن خود را تغيير مىدهند . آنان آهنگرانى دوره گرد مىباشند و نى قليان و قاشقهاى چوبى از چوب شمشاد ، گلابى و غيره درست مىكنند . از نظر رفتار و عادات كمى با برادران غربى خود اختلاف دارند ولى مانند آنها در زبان خود ريشهء زبان هندى را حفظ كرده‌اند . يهود به نظر مىرسد كه يهوديها از چندين قرن قبل در اين ناحيه سكونت كرده‌اند . مير ظهير الدين در سال 845 هجرى ( 42 - 1441 ) از يك نفر يهودى در چاكان Cakan اشكور نام مىبرد . در سال 1224 هجرى ( 1809 ) ترزل Trezel در شهر رشت از پنجاه خانوادهء يهودى كه با وضعى فلاكت بار و پست زندگى مىكردند حكايت مىكند . در سياهكل و ناحيهء ديلمان در حدود پانزده تا بيست خانوادهء يهودى از زمانهاى خيلى دور سكونت كرده‌اند كه به صورت بازرگانان كوچكى زندگى مىكنند . در سال 1294 هجرى ( 1877 ميلادى ) پيش از آنكه سكه‌هاى محلى بىاعتبار شود ، يهوديها پول رشت را به كار مىبردند . ارامنه ارامنهء ايرانى شهر رشت چهل خانواده‌اند ، عده‌اى از آنها هم در انزلى سكونت دارند . ارامنه از نقاط ارمنى نشين به وسيلهء شاه عباس در ولايات جنوبى درياى خزر مستقر گرديده‌اند . زبانهاى گيلان زبان گيلان در حقيقت گيلكى مىباشد . گيلكى داراى روشى تند است كه كم صداتر از زبان ساير مناطق ايران مىباشد ، و لهجهء آن بر حسب نقاط مختلف گيلان متفاوت است . در حالى كه به ترانه‌هائى كه در فارسى بر مبناى شعرى منظم ، كه تركيبات